Julius Caesar [Book]

Gajusz Juliusz Cezar (/ ˈɡaɪəs ... ˈsiːzər/; łac. [ˈɡaːiʊs ˈjuːliʊs ˈkae̯sar]; 12 lipca 100 pne - 15 marca 44 pne), był rzymskim generałem i mężem stanu. Członek Pierwszego Triumwiratu, Cezar dowodził rzymskimi armiami w wojnach galijskich, zanim pokonał swojego politycznego rywala Pompejusza w wojnie domowej, a następnie został dyktatorem od 49 rpne aż do zabójstwa w 44 rpne. Odegrał kluczową rolę w wydarzeniach, które doprowadziły do ​​upadku Republiki Rzymskiej i powstania Cesarstwa Rzymskiego.

W 60 pne Cezar, Krassus i Pompejusz utworzyli pierwszy triumwirat, nieformalny sojusz polityczny, który przez kilka lat dominował w polityce rzymskiej. Ich próbom zgromadzenia władzy jako populares sprzeciwiali się optymaci w rzymskim senacie, wśród nich Katon Młodszy z częstym poparciem Cycerona. Cezar wyrósł na jednego z najpotężniejszych polityków w Republice Rzymskiej dzięki serii zwycięstw militarnych w wojnach galijskich, zakończonych do 51 roku p.n.e., które znacznie rozszerzyły terytorium rzymskie. W tym czasie zarówno najechał Brytanię, jak i zbudował most na rzece Ren. Te osiągnięcia i wsparcie jego armii weteranów groziły przyćmieniem pozycji Pompejusza, który po śmierci Krassusa w 53 roku p.n.e. ponownie sprzymierzył się z Senatem. Po zakończeniu wojen galijskich Senat nakazał Cezarowi ustąpić z dowództwa wojskowego i powrócić do Rzymu. W 49 roku p.n.e. Cezar otwarcie przeciwstawił się zwierzchnictwu Senatu, przekraczając Rubikon i maszerując w kierunku Rzymu na czele armii[2]. To rozpoczęło wojnę domową Cezara, którą wygrał, pozostawiając go w pozycji niemal niekwestionowanej władzy i wpływów w 45 pne.

Po przejęciu kontroli nad rządem Cezar rozpoczął program reform społecznych i rządowych, w tym stworzenie kalendarza juliańskiego. Nadał obywatelstwo wielu mieszkańcom odległych regionów Republiki Rzymskiej. Zainicjował reformę rolną i wsparcie dla weteranów. Scentralizował biurokrację Republiki i został ostatecznie ogłoszony „dyktatorem życia” (dictator perpetuo). Jego populistyczne i autorytarne reformy rozzłościły elity, które zaczęły spiskować przeciwko niemu. W Idy marcowe (15 marca) 44 rpne Cezar został zamordowany przez grupę zbuntowanych senatorów dowodzonych przez Brutusa i Kasjusza, którzy zabili go nożem[3][4]. Wybuchła nowa seria wojen domowych i konstytucyjny rząd Republiki nigdy nie został w pełni przywrócony. Pra-bratanek Cezara i adoptowany spadkobierca Oktawian, później znany jako August, doszedł do władzy po pokonaniu swoich przeciwników w ostatniej wojnie domowej Republiki Rzymskiej. Oktawian przystąpił do umacniania swojej władzy i rozpoczęła się era Cesarstwa Rzymskiego.

Cezar był znakomitym pisarzem i historykiem, a także mężem stanu; znaczna część jego życia jest znana z jego własnych relacji z jego kampanii wojskowych. Inne współczesne źródła to listy i przemówienia Cycerona oraz pisma historyczne Salustiusza. Ważnymi źródłami są także późniejsze biografie Cezara autorstwa Swetoniusza i Plutarcha. Cezar jest uważany przez wielu historyków za jednego z największych dowódców wojskowych w historii[5]. Jego przydomek został następnie przyjęty jako synonim „Cesarza”; tytuł „Cezar” był używany w całym Imperium Rzymskim, dając początek współczesnym pokrewnym, takim jak Kaiser i Car. Wielokrotnie występował w pracach literackich i artystycznych, a jego filozofia polityczna, znana jako cezaryzm, inspirowała polityków do czasów nowożytnych.